در
کتابخانه
بازدید : 1011635تاریخ درج : 1391/03/21
Skip Navigation Links.
شناسه کتاب
Expand <span class="HFormat">ادامه ی مرحله ی هفتم</span>ادامه ی مرحله ی هفتم
Expand <span class="HFormat">مرحله ی هشتم</span>مرحله ی هشتم
Collapse <span class="HFormat">مرحله ی نهم</span>مرحله ی نهم
Collapse <span class="HFormat">فصل 1</span>در بیان حقیقت حدوث و قدم فصل 1در بیان حقیقت حدوث و قدم
Collapse جلسه صد و نهم جلسه صد و نهم
فی بیان حقیقتهما
بحث حدوث و قدم بحث خوبی است كه مختصر هم هست یكی از مسائلی كه درامور عامه فلسفه اُولی مطرح می شود مسأله حدوث و قدم است مسأله دیگری كه قریب به این مسأله است
تعریف حدوث و قدم
سؤالی به عنوان مقدمه
حدوث و قدم نسبی
جامع المقاصد
مرحوم آخوند حدوث و قدم را مشترك لفظی می دانند
حدوث و قدم زمانی
بنا بر این تعریف، زمان نمی تواند حادث زمانی باشد
تعریف حدوث و قدم زمانی به نحوی دیگر
اشاره ای به حاشیه علامه طباطبایی
حدوث و قدم ذاتی
حكما در طرح مسأله حدوث و قدم ذاتی، ناظر به مطلب متكلمین اند
Expand <span class="HFormat">فصل 2: </span>در اثبات حدوث ذاتی فصل 2: در اثبات حدوث ذاتی
Expand <span class="HFormat">فصل 3: </span>آیا حدوث زمانی كیفیتی زائد بر وجود حادث است؟ فصل 3: آیا حدوث زمانی كیفیتی زائد بر وجود حادث است؟
Expand <span class="HFormat">فصل 4: </span>حدوث، علت نیاز به علت نیست فصل 4: حدوث، علت نیاز به علت نیست
Expand <span class="HFormat">فصل 5: </span>تقدم و تأخر و اقسام این دوفصل 5: تقدم و تأخر و اقسام این دو
Expand <span class="HFormat">فصل 6: </span>آیا اقسام تقدم و تأخر مشترك معنوی اند یا لفظی؟ فصل 6: آیا اقسام تقدم و تأخر مشترك معنوی اند یا لفظی؟
Expand <span class="HFormat">فصل 7: </span>آیا اطلاق تقدم بر اقسامش به تشكیك است؟ فصل 7: آیا اطلاق تقدم بر اقسامش به تشكیك است؟
Expand <span class="HFormat">فصل 8: </span>در اقسام معیّت فصل 8: در اقسام معیّت
Expand <span class="HFormat">فصل 9: </span>تكمیل بحث حدوث ذاتی فصل 9: تكمیل بحث حدوث ذاتی
Expand متن اسفار (همراه توضیحات استاد هنگام تدریس متن اسفار (همراه توضیحات استاد هنگام تدریس
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
 
اول تعریف حدوث و قدم زمانی را اجمالا بیان كنیم. حدوث زمانی عبارت است از مسبوق بودن وجود شی ء به عدمی كه مجامع با این وجود نیست؛ به عبارت ساده تر:

حدوث زمانی عبارت است از مسبوق بودن وجود شی ء به عدم زمانی شی ء؛ باز به تعبیر دیگر: حدوث زمانی یعنی مسبوق بودن وجود شی ء به عدمش به مسبوقیت زمانی. لازمه این تعریف این است كه وجود شی ء باید زمان داشته باشد و عدمش هم باید زمان داشته باشد، آنوقت عدمش بر وجودش سبق زمانی داشته باشد. این در جایی فرض می شود كه زمان وجود داشته باشد و وجود شی ء ظرفی از زمان را اشغال كرده باشد و عدمش هم ظرفی از زمان را اشغال كرده باشد و زمان عدمش بر زمان وجودش تقدم داشته باشد [1].
پس حدوث زمانی در جایی است كه برای شی ء وجود و عدمی اعتبار شود و نیز تقدم زمانی عدم بر وجود اعتبار شود. قهرا باید زمانی وجود داشته باشد كه هم ظرف وجود باشد و هم ظرف عدم متقدم.

[1] - . سؤال: بنابراین لازم می آید آن عدم را موجود فرض كرده باشیم.
استاد: در امـ- ور انتزاعـ- ی، ظرف منشأ انتزاع ظرف امر منتزع هم هست؛ یعنی امر انتزاعی، به تبع منشأ انتزاعش ظرف دارد. منشأ انتزاع عدم این شی ء وجودات سابقه اشیاء دیگرند. این مطلب را در بحثهای گذشته هم گفته ایم. به تعبیر حاجی در منظومه «وجودات اشیاء دیگر راسم عدم این شی ء هستند» . اگر خارج به همان نحو كه ظرف وجود است ظرف عدم باشد لازم می آید كه وجود عین عدم باشد و عدم عین وجود. [مثلا] خارج ظرف ماهیت است، ولی آیا به همان نحو كه ظرف وجود است، ظرف ماهیت است؟ نه، [خارج ] ظرف ماهیت هست ولی به تبع وجود. خارج ظرف عدم هم هست به تبع وجود، ولی نه به تبع وجود خود شی ء، بلكه به تبع وجودات اشیاء دیگر. خلاصه، فرق است بین اینكه خارج، اولا و بالذات ظرف چیزی باشد و اینكه ظرف ماهیت و عدم باشد. اگر از شما بپرسند «در «زیدٌ أعمی» آیا زیدٌ أعمی فی الخارج، یا أعمی فی الذهن، یا لا فـ- ی الذهن و لا فـ- ی الخارج؟ » ، مسلما می گویید «فی الخارج» . بعد اگر بپرسند «زید در خارج است، ولی آیا عمای زید هم در خارج است؟ » خواهید گفت «بله، در خارج است» . وقتی می گویید «زیـ- د أعمی فی الخارج» كأ نّه گفته اید «عمی زیدٍ فی الخارج» ، در حالی كه عمی چیزی جز عدم نیست، چون عمی همان عدم البصر است. اگر خارج را همان گونه كه ظرف وجود است ظرف عدم بگیریم، غلط است، ولی ذهن خارج را به انحاء مختلف، ظرف اعتبار می كند.
کليه حقوق برای پايگاه شهید مطهری محفوظ است