در
کتابخانه
بازدید : 498356تاریخ درج : 1391/03/21
Skip Navigation Links.
شناسه کتاب
Collapse <span class="HFormat">مرحله ی هفتم</span>مرحله ی هفتم
Expand <span class="HFormat">فصل 10: </span>حركت و سكون فصل 10: حركت و سكون
Expand <span class="HFormat">فصل 11: </span>تحقیق درباره ی چگونگی وجود حركت فصل 11: تحقیق درباره ی چگونگی وجود حركت
Expand <span class="HFormat">فصل 12: </span>اثبات محرك اول فصل 12: اثبات محرك اول
Expand <span class="HFormat">فصل 13: </span>پاسخ اشكالات مربوط به اصل نیازمندی متحرك به محرك فصل 13: پاسخ اشكالات مربوط به اصل نیازمندی متحرك به محرك
Expand <span class="HFormat">فصل 14: </span>تقسیمات قوه ی محركه و اثبات محرك عقلی فصل 14: تقسیمات قوه ی محركه و اثبات محرك عقلی
Expand <span class="HFormat">فصل 15</span>امر مفارق، فاعل مستقیم حركات در طبیعت نیست فصل 15امر مفارق، فاعل مستقیم حركات در طبیعت نیست
Expand <span class="HFormat">فصل 16: </span>هر حادثی مسبوق به قوه و ماده است فصل 16: هر حادثی مسبوق به قوه و ماده است
Expand <span class="HFormat">فصل 17: </span>تقدم فعل بر قوه فصل 17: تقدم فعل بر قوه
Expand <span class="HFormat">فصل 18: </span>آیا موضوع حركت جسم است؟ فصل 18: آیا موضوع حركت جسم است؟
Expand <span class="HFormat">فصل 19: </span>حكمت مشرقی فصل 19: حكمت مشرقی
Expand <span class="HFormat">فصل: 20</span>اثبات طبیعت برای متحرك و اینكه طبیعت مبدأ قریب همه حركات است فصل: 20اثبات طبیعت برای متحرك و اینكه طبیعت مبدأ قریب همه حركات است
Expand <span class="HFormat">فصل 21: </span>كیفیت ربط متغیر به ثابت فصل 21: كیفیت ربط متغیر به ثابت
Expand <span class="HFormat">فصل 22: </span>نسبت حركت با مقولات فصل 22: نسبت حركت با مقولات
Expand <span class="HFormat">فصل 23: </span>حركت در چه مقولاتی واقع می شود و در چه مقولاتی واقع نمی شود؟ فصل 23: حركت در چه مقولاتی واقع می شود و در چه مقولاتی واقع نمی شود؟
Collapse <span class="HFormat">فصل 24</span>تحقیق در وقوع حركت در مقولات پنجگانه فصل 24تحقیق در وقوع حركت در مقولات پنجگانه
Expand جلسه ی سی ام جلسه ی سی ام
Expand جلسه ی سی و یكم جلسه ی سی و یكم
Expand جلسه ی سی و دوم جلسه ی سی و دوم
Collapse جلسه ی سی و سوم جلسه ی سی و سوم
بیانی جدید از برهان گذشته
انقلاب ذات
انقلاب ذات، لازمه ی حركت اشتدادی
شی ء در حال حركت ماهیت بالفعل ندارد
حركت، نوعی جامع اضداد
برهان شیخ بر امتناع حركت جوهری
Expand جلسه ی سی و چهارم جلسه ی سی و چهارم
Expand جلسه ی سی و پنجم جلسه ی سی و پنجم
Expand جلسه ی سی و ششم جلسه ی سی و ششم
Expand <span class="HFormat">فصل 25: </span>تحقیق در حركت كمّی فصل 25: تحقیق در حركت كمّی
Expand <span class="HFormat">فصل 26: </span>براهین دیگر بر حركت جوهری فصل 26: براهین دیگر بر حركت جوهری
Expand <span class="HFormat">فصل 27: </span>رد استدلال شیخ و دیگران بر اینكه حدوث صور جوهری به سبب حركت نیست فصل 27: رد استدلال شیخ و دیگران بر اینكه حدوث صور جوهری به سبب حركت نیست
Expand <span class="HFormat">فصل 28: </span>تأكید بر حركت در جواهر طبیعی فصل 28: تأكید بر حركت در جواهر طبیعی
Expand <span class="HFormat">فصل 29: </span>ویژگیهای حركت وضعی مستدیرفصل 29: ویژگیهای حركت وضعی مستدیر
Expand متن اسفار (همراه توضیحات استاد هنگام تدریس) متن اسفار (همراه توضیحات استاد هنگام تدریس)
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
 
آخرین مطلب از سه مطلبی كه مرحوم آخوند در اینجا بیان می كند درباره ی ویژگی خاص حركت است. آیا شی ء در حال حركت باقی است یا باقی نیست؟ واحد است یا كثیر؟ بالقوه است یا بالفعل؟ من مطلب را به بیان دیگری می گویم بعد بیان مرحوم آخوند را عرض می كنم.

در گذشته گفتیم حركت دو اعتبار دارد، اعتبار توسط و اعتبار قطع. حركت به
مجموعه آثار شهید مطهری . ج11، ص: 404
اعتبار توسط امری آنیّ الحدوث و مستمرّالبقاء است و به اعتبار قطع یك امر ممتد، متصرم و متجددالوجود است كه آناً فآناً حادث شده و زایل می شود. چون مقوله با حركت متحد است مقوله ای هم كه حركت در آن واقع می شود به اعتبار انطباقش بر حركت توسطی یك امر آنیّ الحدوث و مستمرّالبقاء است و به اعتبار انطباقش بر حركت قطعی یك امر ممتد و متجدد الوجود است كه دائماً در حال حدوث و فناست. ولی گفتیم كه حركت قطعی و حركت توسطی دو امر جدا نیستند بلكه دو اعتبار از شی ء واحد هستند.

لازمه ی این حرف این است كه وقتی شی ء مثلاً در مقوله ی كیف حركت می كند، هم درست است كه بگوییم یك كیف واحد از ابتدا تا انتهای حركت وجود دارد و هم درست است كه بگوییم یك امر واحد ممتد وجود دارد كه مراتبش موجود می شوند و فانی می شوند. پس اگر بگوییم یك امر باقی مستمر در عالم طبیعت و عالم حركت داریم درست گفته ایم و اگر بگوییم هیچ امر باقی در عالم حركت نداریم باز هم درست گفته ایم، زیرا آن امر باقی همان كلی طبیعی است كه از مراتب این امر متجدد انتزاع می شود و گفتیم كه در نهایت امر، مرحوم آخوند آن را یك امر مجازی می داند.

مرحوم آخوند می گوید: «فماأعجب حال مثل هذا الوجود! » . گویی امور متناقض درباره ی حركت صادق است. اگر بگوییم در این «آن» موجود است درست گفته ایم و اگر بگوییم معدوم است باز درست گفته ایم؛ اگر بگوییم باقی است درست گفته ایم و اگر بگوییم زایل است درست گفته ایم؛ اگر بگوییم واحد است درست گفته ایم و اگر بگوییم كثیر است باز هم درست گفته ایم و اینها با یكدیگر تناقض ندارند. وحدت حركت نوعی وحدت است كه با نوعی كثرت مغایرت ندارد. حركت، كثیری است در عین واحد و مستمری است در عین سیلان، و زوال بالقوه ای است در عین فعلیت، و موجودی است در عین معدومیت. مرحوم آخوند می گوید این چقدر عجیب و شگفت است و عجیب تر این است كه ما خودمان مصداق آن هستیم. خودمان موجودی باقی و زایل هستیم، موجودی واحد و كثیر هستیم؛ موجودی هستیم كه در عین موجودیت معدوم است.

مرحوم آخوند پس از فارغ شدن از این سه مطلب می گوید: «ولْنصرف العنان الی إثبات الحركة فی الجوهر» . ظاهر عبارت این است كه ایشان می خواهد وارد براهین
مجموعه آثار شهید مطهری . ج11، ص: 405
حركت در جوهر شود در حالی كه چنین نیست. تا اینجا یك برهان از براهین حركت در جوهر ذكر شده و آن برهان ربط متغیر به ثابت است و براهین دیگر بعداً اقامه می شود. مقصود مرحوم آخوند این است كه می خواهد در مورد حركت در جوهر رفع اشكال كند. آنچه تا به حال در این فصل آمده مقدمه ای است به منظور رفع اشكال از حركت در جوهر.

ایشان می گوید ما مطلب را در باب اشتداد و از جمله اشتدادهای عرضی بیان كردیم و گفتیم در آنجا انواع، غیرمتناهی است و این انواع بالقوه هستند ولی یك امر بالفعل وجود دارد و آن وجود است. در اشتدادهای عرضی دائماً انقلاب ذات صورت می گیرد و بنابراین تحلیل دقیق و صحیح از حركات اشتدادی عرضی، راه را برای حركت جوهری هموار می كند چون در حركت جوهری به دو چیز احتیاج داریم: یكی اینكه برای حركت در جوهر برهان اقامه كنیم و دیگر كه مهمتر است این است كه اشكالاتی كه امثال بوعلی بر حركت جوهری وارد كرده اند رفع كنیم.

مرحوم آخوند می گوید با تحلیلی كه ما از حركات اشتدادیِ عرضی كردیم مشكلات را از سر راه حركت در جوهر برداشتیم. معلوم شد در حركات اشتدادی عرضی هم انواع، غیرمتناهی است و این انواع غیرمتناهی، بالقوه اند نه بالفعل و منشأ انتزاعشان هم وجود است. همچنین گفتیم كه در حركات اشتدادی عرضی دائماً انقلاب ذات صورت می گیرد.

کليه حقوق برای پايگاه شهید مطهری محفوظ است