در
کتابخانه
بازدید : 744220تاریخ درج : 1391/03/21
Skip Navigation Links.
شناسه کتاب
Collapse <span class="HFormat">مرحله ی هفتم</span>مرحله ی هفتم
Expand <span class="HFormat">فصل 10: </span>حركت و سكون فصل 10: حركت و سكون
Expand <span class="HFormat">فصل 11: </span>تحقیق درباره ی چگونگی وجود حركت فصل 11: تحقیق درباره ی چگونگی وجود حركت
Expand <span class="HFormat">فصل 12: </span>اثبات محرك اول فصل 12: اثبات محرك اول
Expand <span class="HFormat">فصل 13: </span>پاسخ اشكالات مربوط به اصل نیازمندی متحرك به محرك فصل 13: پاسخ اشكالات مربوط به اصل نیازمندی متحرك به محرك
Expand <span class="HFormat">فصل 14: </span>تقسیمات قوه ی محركه و اثبات محرك عقلی فصل 14: تقسیمات قوه ی محركه و اثبات محرك عقلی
Expand <span class="HFormat">فصل 15</span>امر مفارق، فاعل مستقیم حركات در طبیعت نیست فصل 15امر مفارق، فاعل مستقیم حركات در طبیعت نیست
Expand <span class="HFormat">فصل 16: </span>هر حادثی مسبوق به قوه و ماده است فصل 16: هر حادثی مسبوق به قوه و ماده است
Expand <span class="HFormat">فصل 17: </span>تقدم فعل بر قوه فصل 17: تقدم فعل بر قوه
Collapse <span class="HFormat">فصل 18: </span>آیا موضوع حركت جسم است؟ فصل 18: آیا موضوع حركت جسم است؟
Expand <span class="HFormat">فصل 19: </span>حكمت مشرقی فصل 19: حكمت مشرقی
Expand <span class="HFormat">فصل: 20</span>اثبات طبیعت برای متحرك و اینكه طبیعت مبدأ قریب همه حركات است فصل: 20اثبات طبیعت برای متحرك و اینكه طبیعت مبدأ قریب همه حركات است
Expand <span class="HFormat">فصل 21: </span>كیفیت ربط متغیر به ثابت فصل 21: كیفیت ربط متغیر به ثابت
Expand <span class="HFormat">فصل 22: </span>نسبت حركت با مقولات فصل 22: نسبت حركت با مقولات
Expand <span class="HFormat">فصل 23: </span>حركت در چه مقولاتی واقع می شود و در چه مقولاتی واقع نمی شود؟ فصل 23: حركت در چه مقولاتی واقع می شود و در چه مقولاتی واقع نمی شود؟
Expand <span class="HFormat">فصل 24</span>تحقیق در وقوع حركت در مقولات پنجگانه فصل 24تحقیق در وقوع حركت در مقولات پنجگانه
Expand <span class="HFormat">فصل 25: </span>تحقیق در حركت كمّی فصل 25: تحقیق در حركت كمّی
Expand <span class="HFormat">فصل 26: </span>براهین دیگر بر حركت جوهری فصل 26: براهین دیگر بر حركت جوهری
Expand <span class="HFormat">فصل 27: </span>رد استدلال شیخ و دیگران بر اینكه حدوث صور جوهری به سبب حركت نیست فصل 27: رد استدلال شیخ و دیگران بر اینكه حدوث صور جوهری به سبب حركت نیست
Expand <span class="HFormat">فصل 28: </span>تأكید بر حركت در جواهر طبیعی فصل 28: تأكید بر حركت در جواهر طبیعی
Expand <span class="HFormat">فصل 29: </span>ویژگیهای حركت وضعی مستدیرفصل 29: ویژگیهای حركت وضعی مستدیر
Expand متن اسفار (همراه توضیحات استاد هنگام تدریس) متن اسفار (همراه توضیحات استاد هنگام تدریس)
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
 
بسم اللّه الرحمن الرحیم.

فی تحقیق موضوع الحركة و أن موضوعها هل الجسم ام غیره.

«لمّا علمت أن الحركة حالة سیالة لها وجود بین القوة المحضة و الفعل المحض. . . » [1]. .

فصل هجدهم بحثی است كه خود فصل مختصر و كوتاه است ولی به دنبال آن مرحوم آخوند یك «حكمت مشرقیه» دارد كه خیلی دقیق و درك آن بسیار لازم است و از مسائلی است كه باید روی آن دقت كرد تا مسئله ی حركت جوهری مفهوم بشود.

عنوان این فصل این است: «فی تحقیق موضوع الحركة و أن موضوعها هل الجسم ام غیره» . موضوع حركت چیست؟ آیا موضوع حركت جسم است یا چیز دیگری است؟ اصلاً مگر حركت نیاز به موضوع دارد؟ ما ابتدا باید موضوع را تعریف كنیم.

بعدها خواهند گفت كه فلاسفه معتقدند كه حركت به شش چیز نیاز دارد: فاعل یا «ما عنه الحركة» ، قابل یا موضوع كه به آن «ما به الحركه» هم می گویند، غایت یا «ما الیه الحركه» ، مسافت یا «ما فیه الحركه» ، زمان یا «ما علیه الحركه» ، و بالاخره.

مجموعه آثار شهید مطهری . ج11، ص: 228
مبدأ یا «ما منه الحركه» . پس مقصود فلاسفه از موضوع، قابل و به تعبیر دیگر «ما به الحركه» است.

عنوان فصل دوازدهم «فی اثبات المحرك الاول» بود و در آنجا گفتیم كه اساس آن فصل بر این است كه حركت نیاز دارد به فاعل و قابل هر دو، گرچه مرحوم آخوند در آنجا درباره ی این مطلب خیلی بحث نكرده بود. در آن فصل كه فصل مفید و مهمی هم بود گفته شد كه فاعل حركت نمی تواند همان قابل حركت باشد. ما مطالب آن فصل را در اینجا تكرار نمی كنیم ولی اجمالاً برای اینكه معنای «موضوع» روشنتر شود همین قدر عرض می كنیم كه حركت امری است «بین القوة و الفعلیة» [و در عین حال ] فعلیت خاصی است: «كمال اول لما بالقوة من حیث إنه بالقوة» . حركت نیازمند به چیزی است كه آن را قبول كند كه به آن «متحرك» می گویند. پس وقتی می گوییم حركت نیازمند به موضوع است یعنی نیازمند به چیزی است كه حركت را بپذیرد، كه همان «متحرك» یا «قابل» است و اگر درباره ی حركت می گوییم فاعل باید غیر از قابل باشد یعنی محرك باید غیر از متحرك باشد.


[1] . اسفار ، ج 3، مرحله ی 7، فصل 18، ص 59.
کليه حقوق برای پايگاه شهید مطهری محفوظ است