در
کتابخانه
بازدید : 35375تاریخ درج : 1391/03/21
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
 
ذات اقدس احدیّت نور مطلق است؛ نوری است كه ظلمت مقابل ندارد. اوست نور همه ی جهان، نور آسمان و زمین(اَللّهُ نُورُ اَلسَّماواتِ وَ اَلْأَرْضِ) [1]. از هر ظاهری ظاهرتر است و از هر نزدیكی به ما نزدیكتر. ظهور همه چیز به ذات اوست، ظاهر مطلق و بالذّات اوست(و بنور وجهك الّذی أضاء له كلّ شی ء) [2]، روشنی هر چیزی در پرتو نور ذات اوست. ولی نوری است كه ثابت است، غروب و افول ندارد؛ نوری است كه همه جا را پر كرده، حجاب و مانعی ندارد، به همه چیز محیط است، نقطه ی مقابلی ندارد، ضدّ و ندّی ندارد.

چون افول و غروب ندارد، زوال و فنا ندارد و ظلمتی در برابرش نیست، بشر ضعیف الادراك كه هر چیزی را با مقایسه ی نقطه ی مقابل و نقطه ی مخالف باید بفهمد و دستگاه گیرنده ی فهم و ادراك او طوری ساخته شده كه به هر چیزی با كمك نقطه ی مقابل آن چیز توجّه و التفات پیدا می كند، از التفات و توجّه به ذات حق غافل است.

نكته ی غریبی است! ذات حق چون هیچ وقت پنهان نیست، از نظرها پنهان است.

اگر گاهی پنهان بود و گاهی آشكار، از نظرها پنهان نبود. چون غروب و افول و زوال و تغییر و حركت ندارد، مورد غفلت بشر است.

3
مجموعه آثار شهید مطهری . ج3، ص: 126
این است معنی سخن حكما كه می گویند: ذات حق از كثرت ظهور و شدّت ظهور در خفاست:

یا من هو اختفی لفرط نوره
الظّاهر الباطن فی ظهوره [3]
از همان جهت كه ظاهر و آشكار است باطن و پنهان است؛ جهت ظهور در او عین [جهت ] بطون است.

چقدر خوب و عالی و لطیف بیان كرده علی (ع) : «و كلّ ظاهر غیره غیر باطن و كلّ باطن غیره غیر ظاهر» [4]یعنی هر ظاهری غیر خدا دیگر باطن نیست، و هر باطنی غیر خدا دیگر ظاهر نیست؛ امّا خدا در عین وحدت و بساطت، هم باطن است و هم ظاهر. نه اینكه قسمتی از او ظاهر است و قسمتی باطن، بلكه از همان حیثیّت كه ظاهر است عیناً باطن است و از همان حیثیّت كه باطن است، ظاهر است.

منبع و سرچشمه ی این حقیقت خود قرآن كریم است كه می فرماید:

*هُوَ اَلْأَوَّلُ وَ اَلْآخِرُ وَ اَلظّاهِرُ وَ اَلْباطِنُ [5].

اوّل و آخر خداست، ظاهر و باطن هم خداست.
و باز قرآن می فرماید:

*فَأَیْنَما تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اَللّهِ [6].

به هر طرف كه رو كنید، رو به خدا هستید و روی خدا با شماست.
رسول اكرم (ص) فرمود:

«اگر با ریسمانی به طبقه ی هفتم زمین هم فرو روید باز به سوی خدا رفته اید. » [7].
مجموعه آثار شهید مطهری . ج3، ص: 127
در حدیث است كه جاثلیقی (عالمی از علمای مسیحی) به امیر المؤمنین علی (ع) گفت: «أخبرنی عن وجه الرّبّ» یعنی به من بگو «چهره ی حق» كه قرآن می گوید به هر طرف رو كنید رو به خدایید و روی خدا با شماست، یعنی چه؟ روی خداوند كدام طرف است؟ «فدعا علیّ بنار و حطب فأضرمه» علی (ع) دستور داد هیزم و آتش آوردند؛ هیزم را آتش زد، مشتعل شد، فضا را روشن كرد. «فلمّا اشتعلت قال: أین وجه هذه النّار یا نصرانیّ؟ » پرسید: چهره ی این آتش كدام طرف است؟ گفت: همه طرف و همه جا چهره است. فرمود: «هذه النّار مدبّرة مصنوعة لا یعرف وجهها» این آتش با این كیفیّت كه دیدی مصنوعی و مخلوقی است از مخلوقات خدا و همه طرف روی اوست، تو می خواهی خداوند جهت معیّن داشته باشد. «و خالقها لا یشبهها» و البتّه خداوند شبیه مخلوقات خود نیست، او منزّه است از شبیه و مثل و نظیر، و مقدّس است از تشبیه. «و للّه المشرق و المغرب فأینما تولّوا فثمّ وجه اللّه» مشرق و مغرب از آن خداست. به هركجا كه رو كنی به سوی خداست. «لا یخفی علیه خافیة [8]» هیچ چیز بر او پوشیده نیست.

مشرق و مغرب جهان ملك خداست، ظهور فعل اوست. او به همه چیز احاطه دارد. هیچ چیز از او خالی نیست. به هر طرف رو كنید به خدا رو آورده اید.

بس كه هست از همه سو و ز همه رو راه به تو
به تو برگردد اگر راهروی برگردد

[1] . نور/35.
[2] . از فقرات دعای كمیل.
[3] . منظومه حاج ملاّ هادی سبزواری.
[4] . نهج البلاغه، خطبه ی 64.
[5] . حدید/3.
[6] . بقره/115.
[7] . علم الیقین، ج /1ص 54.
[8] . توحید صدوق، ص 182.
کليه حقوق برای پايگاه شهید مطهری محفوظ است