در
کتابخانه
بازدید : 982977تاریخ درج : 1391/03/21
Skip Navigation Links.
شناسه کتاب
Expand <span class="HFormat">ادامه ی مرحله ی هفتم</span>ادامه ی مرحله ی هفتم
Expand <span class="HFormat">مرحله ی هشتم</span>مرحله ی هشتم
Collapse <span class="HFormat">مرحله ی نهم</span>مرحله ی نهم
Expand <span class="HFormat">فصل 1</span>در بیان حقیقت حدوث و قدم فصل 1در بیان حقیقت حدوث و قدم
Collapse <span class="HFormat">فصل 2: </span>در اثبات حدوث ذاتی فصل 2: در اثبات حدوث ذاتی
Collapse جلسه صد و دهم جلسه صد و دهم
در بحث قبل گفتیم كه باید ببینیم معنی حدوث و قدم چیست و آیا حدوث و قدم زمانی و ذاتی اشتراك معنوی دارند، یا اینكه هر كدام معنی مخصوصی دارند بدون اینكه جامع مشتركی در كار باشد و مشترك لفظی اند
حدوث و قدم مشترك معنوی اند
حدوث ذاتی
بیان اول در حدوث ذاتی
اشكال
جواب مرحوم آخوند
اشكال حاجی سبزواری به جواب مرحوم آخوند
اشكال علامه طباطبایی به جواب مرحوم آخوند
جواب علامه طباطبایی از اشكال خودشان
ردّ جواب علامه طباطبایی
نقل جمله ای از شیخ
اشكال به عبارت شیخ
توجیه خواجه برای عبارت شیخ
مقدمه اول:
قاعده فرعیت
اشكالی در مورد قاعده فرعیت
جوابی كه از برخی نقل شده
جواب مرحوم آخوند
مقدمه دوم:
طرح یك سؤال
جواب نقضی
جواب حلّی
در هلیات بسیطه، ذهن موضوع را از وجود تجرید می كند
اشكال
بیان دوم در حدوث ذاتی
Expand <span class="HFormat">فصل 3: </span>آیا حدوث زمانی كیفیتی زائد بر وجود حادث است؟ فصل 3: آیا حدوث زمانی كیفیتی زائد بر وجود حادث است؟
Expand <span class="HFormat">فصل 4: </span>حدوث، علت نیاز به علت نیست فصل 4: حدوث، علت نیاز به علت نیست
Expand <span class="HFormat">فصل 5: </span>تقدم و تأخر و اقسام این دوفصل 5: تقدم و تأخر و اقسام این دو
Expand <span class="HFormat">فصل 6: </span>آیا اقسام تقدم و تأخر مشترك معنوی اند یا لفظی؟ فصل 6: آیا اقسام تقدم و تأخر مشترك معنوی اند یا لفظی؟
Expand <span class="HFormat">فصل 7: </span>آیا اطلاق تقدم بر اقسامش به تشكیك است؟ فصل 7: آیا اطلاق تقدم بر اقسامش به تشكیك است؟
Expand <span class="HFormat">فصل 8: </span>در اقسام معیّت فصل 8: در اقسام معیّت
Expand <span class="HFormat">فصل 9: </span>تكمیل بحث حدوث ذاتی فصل 9: تكمیل بحث حدوث ذاتی
Expand متن اسفار (همراه توضیحات استاد هنگام تدریس متن اسفار (همراه توضیحات استاد هنگام تدریس
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
 
این ایراد ایراد درستی است و جوابی هم ندارد، ولی آقای طباطبایی خودشان خواسته اند از این اشكال جواب بدهند. گفته اند: ما می توانیم مطلب را طور دیگری بیان كنیم و آن این است: این تقدم و تأخر، تقدم و تأخر عقلی است [1]. وجود و ماهیت در عقل دو چیزند و در خارج یك چیز [2]؛ یعنی وجودِ در كنار ماهیت، تحلیلی است كه ذهن انسان خواه ناخواه می كند. در این تحلیل ماهیتْ موضوع است و وجودْ محمول؛ می گوییم «الانسان موجود» . به حسب اعتبار ذهن این گونه است و حال آنكه به حسب واقع و نفس الامر: الوجود انسان؛ یعنی بنا بر اصالت وجود اگر دقت كنیم همان حرف شبستری است كه «من و تو عارض ذات وجودیم» ؛ یعنی ماهیات عارض وجودند گرچه در ذهن و عقل و طرز تفكر انسان ماهیت بر وجود تقدم دارد. در فارسی به موضوع می گویند «نهاده» و به محمول می گویند «برنهاده» . محمول بر موضوع حمل و بار می شود. ذهن وقتی قضیه تشكیل می دهد طرز قضاوتش این است كه واقعا موضوع را در اعتبار خودش وضع می كند و می فهمد و محمول را بر آن بار می كند؛ یعنی از نظر ذهن موضوع بر محمول تقدم دارد. پس وقتی می گوییم «الانسان موجود» ماهیت بر وجود تقدم دارد. پس ما تقدم ماهیت بر وجود را قبول داریم و همان طور كه عرض كردم، به مراتبی هم این تقدم را قبول داریم؛ چون می گوییم: الشی ء قُرّر فأمكن فأُوجب فوجب فأُوجد فوجد. پس به حسب اعتبار عقل وجود در مرتبه ذاتِ ماهیت نیست، بلكه در مرتبه
مجموعه آثار شهید مطهری . ج12، ص: 728
بعد است. وقتی كه وجود در مرتبه بعد از ماهیت است، پس در مرتبه ذات [ماهیت ] نقیض وجود یعنی عدم است. همین كه گفتیم «وجود در مرتبه ذات نیست» به این معناست كه در مرتبه ذات، این معدوم است. «وجود در مرتبه بعد از ذات است» یعنی در مرتبه ذاتْ وجود نیست. بنابراین نقیض این وجود كه عدم این شی ء باشد، در مرتبه ذات هست.

[1] - . در بحث تقدم و تأخر خواهیم گفت كه تقدم و تأخر انحائی دارد و بسیاری از آنها تقدم و تأخر عقلی است؛ یعنی فقط در مراتب عقل تقدم و تأخر است.
[2] - . در این مطلب دیگر بحثی نیست.
کليه حقوق برای پايگاه شهید مطهری محفوظ است