در
کتابخانه
بازدید : 498359تاریخ درج : 1391/03/21
Skip Navigation Links.
شناسه کتاب
Collapse <span class="HFormat">مرحله ی هفتم</span>مرحله ی هفتم
Expand <span class="HFormat">فصل 10: </span>حركت و سكون فصل 10: حركت و سكون
Expand <span class="HFormat">فصل 11: </span>تحقیق درباره ی چگونگی وجود حركت فصل 11: تحقیق درباره ی چگونگی وجود حركت
Expand <span class="HFormat">فصل 12: </span>اثبات محرك اول فصل 12: اثبات محرك اول
Expand <span class="HFormat">فصل 13: </span>پاسخ اشكالات مربوط به اصل نیازمندی متحرك به محرك فصل 13: پاسخ اشكالات مربوط به اصل نیازمندی متحرك به محرك
Expand <span class="HFormat">فصل 14: </span>تقسیمات قوه ی محركه و اثبات محرك عقلی فصل 14: تقسیمات قوه ی محركه و اثبات محرك عقلی
Expand <span class="HFormat">فصل 15</span>امر مفارق، فاعل مستقیم حركات در طبیعت نیست فصل 15امر مفارق، فاعل مستقیم حركات در طبیعت نیست
Expand <span class="HFormat">فصل 16: </span>هر حادثی مسبوق به قوه و ماده است فصل 16: هر حادثی مسبوق به قوه و ماده است
Expand <span class="HFormat">فصل 17: </span>تقدم فعل بر قوه فصل 17: تقدم فعل بر قوه
Expand <span class="HFormat">فصل 18: </span>آیا موضوع حركت جسم است؟ فصل 18: آیا موضوع حركت جسم است؟
Expand <span class="HFormat">فصل 19: </span>حكمت مشرقی فصل 19: حكمت مشرقی
Expand <span class="HFormat">فصل: 20</span>اثبات طبیعت برای متحرك و اینكه طبیعت مبدأ قریب همه حركات است فصل: 20اثبات طبیعت برای متحرك و اینكه طبیعت مبدأ قریب همه حركات است
Expand <span class="HFormat">فصل 21: </span>كیفیت ربط متغیر به ثابت فصل 21: كیفیت ربط متغیر به ثابت
Expand <span class="HFormat">فصل 22: </span>نسبت حركت با مقولات فصل 22: نسبت حركت با مقولات
Expand <span class="HFormat">فصل 23: </span>حركت در چه مقولاتی واقع می شود و در چه مقولاتی واقع نمی شود؟ فصل 23: حركت در چه مقولاتی واقع می شود و در چه مقولاتی واقع نمی شود؟
Expand <span class="HFormat">فصل 24</span>تحقیق در وقوع حركت در مقولات پنجگانه فصل 24تحقیق در وقوع حركت در مقولات پنجگانه
Collapse <span class="HFormat">فصل 25: </span>تحقیق در حركت كمّی فصل 25: تحقیق در حركت كمّی
Expand جلسه ی سی و هفتم جلسه ی سی و هفتم
Expand جلسه ی سی و هشتم جلسه ی سی و هشتم
Expand جلسه ی سی و نهم جلسه ی سی و نهم
Collapse جلسه ی چهلم جلسه ی چهلم
گریزی به مسئله ی تشخص
اشكال و جواب
نفی استبعاد از موضوع بودن «ماده مع صورةٍ مّا»
نكته ی بسیار اساسی در باب موضوع حركت
سرّ اهتمام مرحوم آخوند به اثبات موضوع
حركات جوهریِ توسطی و قطعی
تصویر رابطه ی میان حركات جوهری و عرضی
بحثی درباره ی اعیا و رعشه
دو نوع طبیعت انسانی
Expand جلسه ی چهل و یكم جلسه ی چهل و یكم
Expand <span class="HFormat">فصل 26: </span>براهین دیگر بر حركت جوهری فصل 26: براهین دیگر بر حركت جوهری
Expand <span class="HFormat">فصل 27: </span>رد استدلال شیخ و دیگران بر اینكه حدوث صور جوهری به سبب حركت نیست فصل 27: رد استدلال شیخ و دیگران بر اینكه حدوث صور جوهری به سبب حركت نیست
Expand <span class="HFormat">فصل 28: </span>تأكید بر حركت در جواهر طبیعی فصل 28: تأكید بر حركت در جواهر طبیعی
Expand <span class="HFormat">فصل 29: </span>ویژگیهای حركت وضعی مستدیرفصل 29: ویژگیهای حركت وضعی مستدیر
Expand متن اسفار (همراه توضیحات استاد هنگام تدریس) متن اسفار (همراه توضیحات استاد هنگام تدریس)
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
 
این بیان البته بیان درستی است ولی بیانی نیست كه اضافه بر حرفهای خود مرحوم آخوند باشد، برای اینكه خود مرحوم آخوند است كه برای اولین بار این مطلب را
مجموعه آثار شهید مطهری . ج11، ص: 484
طرح كرده است كه در حركت جوهری، متحرك عین حركت است. پس قهراً این سؤال مطرح می شود كه وقتی مرحوم آخوند خودش این مسئله را طرح و مشكل را حل كرده است پس این همه تلاشی كه در اینجا می كند تا متحرك را با مافیه الحركه دو چیز فرض كند برای چیست؟ این مطلب برای حكمای بعد مورد بحث و سؤال و جواب واقع شده است.

ظاهراً علت این است كه مشكل اختصاص به حركت در جوهر نداشته است. اگر مشكل مختص به حركت جوهری بود شاید ایشان همان بیان آقای طباطبایی را می كرد و رد می شد. مشكل عیناً در حركت كمّی هم وجود داشته است و ما همین جواب را در مورد حركت كمّی نمی توانیم بدهیم. در حركت كمّی باید به نحوی میان موضوع و مافیه الحركه امتیاز قائل شویم ولو امتیاز به همان نحوی باشد كه اینجا گفتیم. مرحوم آخوند حتی در آخر بیان خود گفت كه در حركات غیر كمّی هم باید عین همین مطلب را بگوییم، یعنی همان طور كه در حركات كمّی باید موضوعی فرض كنیم، موضوعی كه متلبس است به مافیه الحركه ولی به نحو ابهام، در حركات كیفی و مانند آن نیز باید موضوع را چیزی بدانیم كه متلبس است به همان كیفیت به نحو ابهام.

بنابراین چون مرحوم آخوند در آنجا چاره ای نداشته است جز اینكه این مطلب را حل كند، «مماشاةً للقوم» گفته است كه عین این مطلب در حركت جوهری هم قابل پیاده كردن است به این نحو كه اگر شما خیلی اصرار دارید كه در باب حركت جوهری باید موضوعی غیر از مافیه الحركه در نظر گرفته شود می گوییم آنچه شما در جای دیگر می گویید در اینجا هم صدق می كند. پس مراد مرحوم آخوند این نیست كه حتماً در باب حركت جوهری باید به نحوی موضوعی غیر از مافیه الحركه فرض كنیم، بلكه این در واقع در جواب قوم است كه هرچه كه شما در باب حركات كمّی می گویید، عین آن در حركت جوهری و بلكه حركت كیفی هم صادق است.

با این توضیح، مطلب نهایی و مطلب اخیر كه یك مطلب اساسی است همین است كه در كلمات آخر خود مرحوم آخوند آمده است و آن این است كه اصلاً اگر ما باشیم و حركت جوهری، هیچ ضرورتی اقتضا نمی كند كه قائل به یك موضوع باقی باشیم. مكرر عرض كردیم كه سه وجه یا راه برای نیاز به موضوع ذكر شده [كه هیچ كدام در مورد حركت جوهری جاری نیست. ]
مجموعه آثار شهید مطهری . ج11، ص: 485
بله، اگر مقصود شما از موضوع، یك معنای اعم باشد و آن اینكه هر حركتی نیازمند به ماده ای است، به این معنی كه چیزی باید داشته باشیم كه حركت را قبول كند (زیرا در حركت قوه و فعلیت هست و بنابراین حامل قوه ای لازم است و آن ماده است) در این صورت می گوییم كه ماده غیر از موضوع است به آن معنی كه ما در باب موضوع می گوییم. در مورد ماده ضرورتی ندارد كه بقای آن را فرض كنیم.

وقتی ماده را به عنوان موضوع تلقی می كنیم چاره ای نداریم از اینكه آن را به نحوی باقی فرض كنیم، ولی [اگر ماده موضوع نباشد لازم نیست كه باقی باشد زیرا] هر مرتبه ای ماده است برای مرتبه ی بعد و مرتبه ی بعد ماده است برای مرتبه ی دیگر. حتی گفتیم كه در حركت، ماده و صورت، و قوه و فعلیت هماغوش یكدیگرند. خلاصه اینكه اگر موضوع را به معنای ماده بودن بگیریم حرفی نیست ولی این از بحث فعلی ما خارج است. بحث موضوع در اینجا تمام می شود.

کليه حقوق برای پايگاه شهید مطهری محفوظ است