در
کتابخانه
بازدید : 498343تاریخ درج : 1391/03/21
Skip Navigation Links.
شناسه کتاب
Collapse <span class="HFormat">مرحله ی هفتم</span>مرحله ی هفتم
Expand <span class="HFormat">فصل 10: </span>حركت و سكون فصل 10: حركت و سكون
Expand <span class="HFormat">فصل 11: </span>تحقیق درباره ی چگونگی وجود حركت فصل 11: تحقیق درباره ی چگونگی وجود حركت
Expand <span class="HFormat">فصل 12: </span>اثبات محرك اول فصل 12: اثبات محرك اول
Expand <span class="HFormat">فصل 13: </span>پاسخ اشكالات مربوط به اصل نیازمندی متحرك به محرك فصل 13: پاسخ اشكالات مربوط به اصل نیازمندی متحرك به محرك
Expand <span class="HFormat">فصل 14: </span>تقسیمات قوه ی محركه و اثبات محرك عقلی فصل 14: تقسیمات قوه ی محركه و اثبات محرك عقلی
Expand <span class="HFormat">فصل 15</span>امر مفارق، فاعل مستقیم حركات در طبیعت نیست فصل 15امر مفارق، فاعل مستقیم حركات در طبیعت نیست
Expand <span class="HFormat">فصل 16: </span>هر حادثی مسبوق به قوه و ماده است فصل 16: هر حادثی مسبوق به قوه و ماده است
Expand <span class="HFormat">فصل 17: </span>تقدم فعل بر قوه فصل 17: تقدم فعل بر قوه
Expand <span class="HFormat">فصل 18: </span>آیا موضوع حركت جسم است؟ فصل 18: آیا موضوع حركت جسم است؟
Expand <span class="HFormat">فصل 19: </span>حكمت مشرقی فصل 19: حكمت مشرقی
Expand <span class="HFormat">فصل: 20</span>اثبات طبیعت برای متحرك و اینكه طبیعت مبدأ قریب همه حركات است فصل: 20اثبات طبیعت برای متحرك و اینكه طبیعت مبدأ قریب همه حركات است
Expand <span class="HFormat">فصل 21: </span>كیفیت ربط متغیر به ثابت فصل 21: كیفیت ربط متغیر به ثابت
Expand <span class="HFormat">فصل 22: </span>نسبت حركت با مقولات فصل 22: نسبت حركت با مقولات
Expand <span class="HFormat">فصل 23: </span>حركت در چه مقولاتی واقع می شود و در چه مقولاتی واقع نمی شود؟ فصل 23: حركت در چه مقولاتی واقع می شود و در چه مقولاتی واقع نمی شود؟
Expand <span class="HFormat">فصل 24</span>تحقیق در وقوع حركت در مقولات پنجگانه فصل 24تحقیق در وقوع حركت در مقولات پنجگانه
Collapse <span class="HFormat">فصل 25: </span>تحقیق در حركت كمّی فصل 25: تحقیق در حركت كمّی
Expand جلسه ی سی و هفتم جلسه ی سی و هفتم
Expand جلسه ی سی و هشتم جلسه ی سی و هشتم
Collapse جلسه ی سی و نهم جلسه ی سی و نهم
راه اول در توجیه بقای موضوع
نحوه ی جزء بودن ماده برای جسم
رابطه ی ماده با جنس و صورت با فصل
اعتبار بشرط لا و اعتبار لابشرط
مثالی از آیت اللّه بروجردی
راه دوم برای توجیه بقای موضوع
نقدی بر كلیات خمس بر مبنای نظریه ی «فصل اخیر»
تشكیك تبعی ماهیت
راه سوم برای توجیه بقای موضوع
Expand جلسه ی چهلم جلسه ی چهلم
Expand جلسه ی چهل و یكم جلسه ی چهل و یكم
Expand <span class="HFormat">فصل 26: </span>براهین دیگر بر حركت جوهری فصل 26: براهین دیگر بر حركت جوهری
Expand <span class="HFormat">فصل 27: </span>رد استدلال شیخ و دیگران بر اینكه حدوث صور جوهری به سبب حركت نیست فصل 27: رد استدلال شیخ و دیگران بر اینكه حدوث صور جوهری به سبب حركت نیست
Expand <span class="HFormat">فصل 28: </span>تأكید بر حركت در جواهر طبیعی فصل 28: تأكید بر حركت در جواهر طبیعی
Expand <span class="HFormat">فصل 29: </span>ویژگیهای حركت وضعی مستدیرفصل 29: ویژگیهای حركت وضعی مستدیر
Expand متن اسفار (همراه توضیحات استاد هنگام تدریس) متن اسفار (همراه توضیحات استاد هنگام تدریس)
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
 
مرحوم آخوند بعد بدون آنكه متذكر شود كه از مطلبی به مطلبی دیگر رفته است، وارد مطلب دیگری شده است [1]. ایشان تا اینجا می خواست بقای هیولی را به این صورت توجیه كند كه هیولی مع صورة مّا موجود است نه به اعتبار صورت خاص شخصی، پس موضوع باقی است. یكمرتبه سخن، رنگ و شكل دیگری به خود می گیرد و می گوید تمام حقیقت یك شی ء فصل اخیر آن است؛ یعنی اگر فصل باشد، تمام حقیقت شی ء هست و اگر نباشد هیچ چیزی از آن شی ء، موجود نیست نه اینكه.

مجموعه آثار شهید مطهری . ج11، ص: 473
جزئش موجود نیست [2].

این مسئله به بقای موضوع چه ارتباطی دارد؟ پاسخ این است كه ما تا به حال می خواستیم هیولی را به تبع صورة مّا محفوظ نگه داریم و آن صورة مّا همان مواد بود (مواد ثانویه نه مواد اولیه) . این طور می خواستیم بگوییم كه «هیولی مع جسمیة مّا» باقی است و این برای بقای هیولی كافی است. حال یك قدم جلوتر می رویم و می گوییم آن كه اصل و اساس است، فصل اخیر و صورت اخیر است و صورت اخیر همیشه باقی است. چون صورت اخیر همیشه باقی است، هیولی با صورت شخصی واقعی همیشه باقی است. پس چرا در اینجا فرض صورةٌ مّا بكنیم؟
[1] . همچنان كه قبلاً هم عرض كردم مسئله ی بقای موضوع در حركت جوهری، خودش یك مسئله ی مشكلی است و بعدها هم اتباع شیخ كه منكر حركت جوهری بودند، به همین مطلب چسبیدند. گذشته از معضل بودن این مسئله كه خیلی هم معضل نیست، كلمات مرحوم آخوند در اینجا تا حد زیادی معضل ایجاد كرده است. ایشان مطلب را به صورت روشنی بیان نكرده اند و از مطلبی به مطلبی دیگر رفته اند، گاهی بدون اینكه در بیان ایشان مشخص باشد. البته محشین و شارحان مثل مرحوم حاجی و آقا علی مدرس در كتاب بدایع الحكم مطلب را كاملاً توضیح داده اند. از بیان مرحوم آخوند مطالب مختلف و متنوعی استفاده می شود و حاشیه ی حاجی در اینجا قابل توجه است.
[2] . به عبارت دیگر منطقیین تا به حال به ما این طور می گفتند كه حد تام شی ء وابسته به جنس و فصل شی ء هر دو هست. اگر شی ء را به جنس تنها تعریف كنیم «حد ناقص» است و اگر به فصل تنها تعریف كنیم باز حد ناقص است و تنها جزئی از حقیقت شی ء بیان شده است. بعد حرف دیگری پیدا شده است كه نه، اگر ما شی ء را به فصلش تعریف كنیم، باز هم تمام حقیقت شی ء را بیان كرده ایم نه جزء حقیقتش را، برای اینكه فصل شامل تمام كمالات گذشته است و از آن جمله كمال جنسی. این طور نیست كه فصل به آن معنای جنسی ضمیمه شود و در فصل معنی جنسی وجود نداشته باشد آنچنان كه در جنس معنی فصلی وجود ندارد. در ناطق معنی حیوانیت هم واقعاً گنجانده شده است. پس اساساً باید حرف دیگری بگوییم و آن این است كه مادام كه فصل اخیر شی ء باقی است، هویت شی ء باقی است؛ همیشه دعا كنیم سر فصل اخیر سلامت باشد!
کليه حقوق برای پايگاه شهید مطهری محفوظ است