در
کتابخانه
بازدید : 498366تاریخ درج : 1391/03/21
Skip Navigation Links.
شناسه کتاب
Collapse <span class="HFormat">مرحله ی هفتم</span>مرحله ی هفتم
Expand <span class="HFormat">فصل 10: </span>حركت و سكون فصل 10: حركت و سكون
Expand <span class="HFormat">فصل 11: </span>تحقیق درباره ی چگونگی وجود حركت فصل 11: تحقیق درباره ی چگونگی وجود حركت
Expand <span class="HFormat">فصل 12: </span>اثبات محرك اول فصل 12: اثبات محرك اول
Expand <span class="HFormat">فصل 13: </span>پاسخ اشكالات مربوط به اصل نیازمندی متحرك به محرك فصل 13: پاسخ اشكالات مربوط به اصل نیازمندی متحرك به محرك
Expand <span class="HFormat">فصل 14: </span>تقسیمات قوه ی محركه و اثبات محرك عقلی فصل 14: تقسیمات قوه ی محركه و اثبات محرك عقلی
Expand <span class="HFormat">فصل 15</span>امر مفارق، فاعل مستقیم حركات در طبیعت نیست فصل 15امر مفارق، فاعل مستقیم حركات در طبیعت نیست
Expand <span class="HFormat">فصل 16: </span>هر حادثی مسبوق به قوه و ماده است فصل 16: هر حادثی مسبوق به قوه و ماده است
Expand <span class="HFormat">فصل 17: </span>تقدم فعل بر قوه فصل 17: تقدم فعل بر قوه
Expand <span class="HFormat">فصل 18: </span>آیا موضوع حركت جسم است؟ فصل 18: آیا موضوع حركت جسم است؟
Expand <span class="HFormat">فصل 19: </span>حكمت مشرقی فصل 19: حكمت مشرقی
Expand <span class="HFormat">فصل: 20</span>اثبات طبیعت برای متحرك و اینكه طبیعت مبدأ قریب همه حركات است فصل: 20اثبات طبیعت برای متحرك و اینكه طبیعت مبدأ قریب همه حركات است
Expand <span class="HFormat">فصل 21: </span>كیفیت ربط متغیر به ثابت فصل 21: كیفیت ربط متغیر به ثابت
Expand <span class="HFormat">فصل 22: </span>نسبت حركت با مقولات فصل 22: نسبت حركت با مقولات
Expand <span class="HFormat">فصل 23: </span>حركت در چه مقولاتی واقع می شود و در چه مقولاتی واقع نمی شود؟ فصل 23: حركت در چه مقولاتی واقع می شود و در چه مقولاتی واقع نمی شود؟
Expand <span class="HFormat">فصل 24</span>تحقیق در وقوع حركت در مقولات پنجگانه فصل 24تحقیق در وقوع حركت در مقولات پنجگانه
Expand <span class="HFormat">فصل 25: </span>تحقیق در حركت كمّی فصل 25: تحقیق در حركت كمّی
Expand <span class="HFormat">فصل 26: </span>براهین دیگر بر حركت جوهری فصل 26: براهین دیگر بر حركت جوهری
Collapse <span class="HFormat">فصل 27: </span>رد استدلال شیخ و دیگران بر اینكه حدوث صور جوهری به سبب حركت نیست فصل 27: رد استدلال شیخ و دیگران بر اینكه حدوث صور جوهری به سبب حركت نیست
Collapse جلسه ی چهل و ششم جلسه ی چهل و ششم
طرح اشكال به دو تقریر
خلاصه ی پاسخ به اشكال بقای موضوع
مراد از ماهیت بالقوه
یك دلیل مردود در ابطال حركت جوهری
دو اصطلاح «تضاد»
Expand <span class="HFormat">فصل 28: </span>تأكید بر حركت در جواهر طبیعی فصل 28: تأكید بر حركت در جواهر طبیعی
Expand <span class="HFormat">فصل 29: </span>ویژگیهای حركت وضعی مستدیرفصل 29: ویژگیهای حركت وضعی مستدیر
Expand متن اسفار (همراه توضیحات استاد هنگام تدریس) متن اسفار (همراه توضیحات استاد هنگام تدریس)
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
 
برای یادآوری بحثهای گذشته جواب جامعتر را كه در گذشته در خلال حرفهای
مجموعه آثار شهید مطهری . ج11، ص: 559
خود مرحوم آخوند هم مطرح شد دوباره مطرح می كنیم. شما گفتید آیا نوع در وسط اشتداد باقی است یا باقی نیست؟ اگر باقی است، پس تغییر در جوهر نیست و اگر باقی نیست و دائماً نوع دیگری به جای نوع قبلی آمده است احتیاج به یك حافظ وحدت داریم و آن حافظ وحدت جز موضوع چیز دیگری نمی تواند باشد.

جواب این است: مقصود شما از اینكه «آیا جوهر در وسط اشتداد باقی است» ماهیت جوهر است یا وجود جوهر؟ (شیخ چون اصالت ماهیتی فكر می كرده اصلاً [این تفكیك ] برای او مطرح نبوده است) . اگر مراد شما از جوهر وجود جوهر است می گوییم یك وجود شخصی ولی یك وجود متصرِم متصل و متدرج كه در عین تدرج وحدت دارد باقی است. پس اگر مقصود وجود است، باقی است و بشخصه هم باقی است، اما به این معنی باقی است كه بقایش عین بقای سیلان است. اگر حركت را به نحو توسطی اعتبار كنیم، بقا هم برای آن فرض می شود و اگر به نحو قطعی اعتبار كنیم، یك وجود متدرج كه به هر حال یك وجود شخصی است از ابتدا تا انتهای زمان حركت باقی است.

اما اگر مقصود ماهیت است، ماهیت باقی نیست. اگر ماهیت باقی نیست، پس حافظ وحدت چیست؟ حافظ وحدت وجود جوهر است و ماهیت امری اعتباری است. وقتی كه وجود متدرج شد، در هر آنی برای این وجود متدرج یك ماهیت اعتبار می شود. در گذشته گفتیم [1]كه شی ء متدرج از نظر ماهیت لغزان است. این از حرفهای بسیار نفیس مرحوم آخوند است كه اساساً شی ء در حال حركت ماهیت بالفعل ندارد. این در كلمات ایشان آمده بود وای كاش این مطلب از مطالبی بود كه تكرار می شد. گاهی ایشان بعضی از مطالبی را كه آنقدر ارزش و اهمیت ندارد خیلی تكرار می كند و بعضی از مسائلی را كه خیلی ارزش و اهمیت دارد و باید تكرار كند، تكرار نمی كند.

ما همیشه می شنیدیم كه فقط یك موجود است كه ماهیت ندارد و آن ذات واجب الوجود است از باب اینكه كمال لایتناهی است در حالی كه مرحوم آخوند می گوید هیچ شیئی در حال حركت ماهیت ندارد ولی نه از باب اینكه یك وجود نامتناهی و نامحدود است، بلكه از باب اینكه حد ثابت ندارد و همیشه در میان.

مجموعه آثار شهید مطهری . ج11، ص: 560
حدود لغزان است. شی ءِ در حال حركت در دو آن در یك حد نیست و اگر بخواهیم برای آن، ماهیت اعتبار كنیم، باید آن را در یك آن، ثابت اعتبار كنیم.


[1] . [رجوع شود به جلسه ی سی وسوم، ذیل عنوان «شی ء در حال حركت ماهیت بالفعل ندارد» . ]
کليه حقوق برای پايگاه شهید مطهری محفوظ است