در
کتابخانه
بازدید : 498345تاریخ درج : 1391/03/21
Skip Navigation Links.
شناسه کتاب
Collapse <span class="HFormat">مرحله ی هفتم</span>مرحله ی هفتم
Expand <span class="HFormat">فصل 10: </span>حركت و سكون فصل 10: حركت و سكون
Expand <span class="HFormat">فصل 11: </span>تحقیق درباره ی چگونگی وجود حركت فصل 11: تحقیق درباره ی چگونگی وجود حركت
Expand <span class="HFormat">فصل 12: </span>اثبات محرك اول فصل 12: اثبات محرك اول
Expand <span class="HFormat">فصل 13: </span>پاسخ اشكالات مربوط به اصل نیازمندی متحرك به محرك فصل 13: پاسخ اشكالات مربوط به اصل نیازمندی متحرك به محرك
Expand <span class="HFormat">فصل 14: </span>تقسیمات قوه ی محركه و اثبات محرك عقلی فصل 14: تقسیمات قوه ی محركه و اثبات محرك عقلی
Expand <span class="HFormat">فصل 15</span>امر مفارق، فاعل مستقیم حركات در طبیعت نیست فصل 15امر مفارق، فاعل مستقیم حركات در طبیعت نیست
Expand <span class="HFormat">فصل 16: </span>هر حادثی مسبوق به قوه و ماده است فصل 16: هر حادثی مسبوق به قوه و ماده است
Expand <span class="HFormat">فصل 17: </span>تقدم فعل بر قوه فصل 17: تقدم فعل بر قوه
Expand <span class="HFormat">فصل 18: </span>آیا موضوع حركت جسم است؟ فصل 18: آیا موضوع حركت جسم است؟
Expand <span class="HFormat">فصل 19: </span>حكمت مشرقی فصل 19: حكمت مشرقی
Expand <span class="HFormat">فصل: 20</span>اثبات طبیعت برای متحرك و اینكه طبیعت مبدأ قریب همه حركات است فصل: 20اثبات طبیعت برای متحرك و اینكه طبیعت مبدأ قریب همه حركات است
Expand <span class="HFormat">فصل 21: </span>كیفیت ربط متغیر به ثابت فصل 21: كیفیت ربط متغیر به ثابت
Expand <span class="HFormat">فصل 22: </span>نسبت حركت با مقولات فصل 22: نسبت حركت با مقولات
Expand <span class="HFormat">فصل 23: </span>حركت در چه مقولاتی واقع می شود و در چه مقولاتی واقع نمی شود؟ فصل 23: حركت در چه مقولاتی واقع می شود و در چه مقولاتی واقع نمی شود؟
Expand <span class="HFormat">فصل 24</span>تحقیق در وقوع حركت در مقولات پنجگانه فصل 24تحقیق در وقوع حركت در مقولات پنجگانه
Expand <span class="HFormat">فصل 25: </span>تحقیق در حركت كمّی فصل 25: تحقیق در حركت كمّی
Collapse <span class="HFormat">فصل 26: </span>براهین دیگر بر حركت جوهری فصل 26: براهین دیگر بر حركت جوهری
Expand جلسه ی چهل و دوم جلسه ی چهل و دوم
Expand جلسه ی چهل و سوم جلسه ی چهل و سوم
Expand جلسه ی چهل و چهارم جلسه ی چهل و چهارم
Collapse جلسه ی چهل و پنجم جلسه ی چهل و پنجم
دو نوع تغیر جوهری
روابط میان انواع
برهان چهارم
برهان پنجم
برهان ششم
برهان هفتم
اشكال و پاسخ
بازگشت به بحث حافظ وحدت در حركت
Expand <span class="HFormat">فصل 27: </span>رد استدلال شیخ و دیگران بر اینكه حدوث صور جوهری به سبب حركت نیست فصل 27: رد استدلال شیخ و دیگران بر اینكه حدوث صور جوهری به سبب حركت نیست
Expand <span class="HFormat">فصل 28: </span>تأكید بر حركت در جواهر طبیعی فصل 28: تأكید بر حركت در جواهر طبیعی
Expand <span class="HFormat">فصل 29: </span>ویژگیهای حركت وضعی مستدیرفصل 29: ویژگیهای حركت وضعی مستدیر
Expand متن اسفار (همراه توضیحات استاد هنگام تدریس) متن اسفار (همراه توضیحات استاد هنگام تدریس)
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
پدیدآورنده : استاد شهید مرتضی مطهری
 
بعد ایشان یك حرف عجیبی می زند كه شاید قائلین به نظریه ی «تبدل انواع» بتوانند به آن استدلال كنند. نه ایشان و نه دیگران تبدل انواع را به صورتی كه امروز مطرح است كه نوعی به نوع دیگر متبدل می شود، طرح نكرده اند ولی مطلبی در مورد روابط انواع به صورت دیگری طرح شده است.

در میان قدما دو نفر كه معاصر یكدیگر هستند این مسئله را مطرح كرده اند [1].

یكی ابن مُسكَوِیه رازی است در كتاب طهارة الاعراق كه مفصل هم بحث كرده است.

در آخر بحث «جواهر و اعراض» اسفار فصلی آمده است كه این فصل با تغییرٌ مّا- كه آن تغییرٌ مّا مربوط به مبانی مرحوم آخوند است- عین مطلبی است كه ابن مسكویه آورده است. [ابن مسكویه ] بدون اینكه بحثی از تبدل انواع به میان آورده باشد در مورد روابط انواع همین قدر می گوید كه اگر ما انواع را كنار یكدیگر بگذاریم میان آنها خلئی وجود ندارد. جماد همین طور مراتب را طی كرده تا به مرحله ی نزدیك به نبات رسیده است. نباتها همه در یك مرتبه نیستند، نبات نزدیك به افق جماد داریم، نبات یك درجه بالاتر به طرف حیوان، تا می رسد به نباتی كه نزدیك به افق حیوان است. حیوانها هم همین طورند، از حیوان نزدیك به افق نبات داریم تا حیوانی كه.

مجموعه آثار شهید مطهری . ج11، ص: 543
نزدیك به افق انسان است و ظاهراً او هم مثال به میمون می زند. در آنجا سخنی از تبدل انواع به میان نیامده است.

مرحوم آخوند در الشواهد الربوبیه بدون اینكه مسئله را به این شكل طرح كرده باشد، در ضمن بحث تبدل [مطلبی ] ذكر كرده كه نشان می دهد كه لااقل چنین خلجانی [در مورد وجود حلقه ی متوسط میان انواع ] در ذهنش وجود داشته است. ابتدا این مثال را ذكر می كند و می گوید اگر آب به بخار، و بخار به آب تبدیل می شود، ناچار یكی كاملتر است و یكی ناقصتر (نمی گوید كدام یك كاملتر است و كدام یك ناقصتر) ، و در بین اینها یك حلقه ی متوسطی هست كه آب اول متبدل به آن می شود، نه به این معنی كه آب معدوم می شود و حلقه ی متوسط به وجود می آید، بلكه آب آن می شود و آن بخار می شود.

بعد می گوید در میان جماد و نبات، مرجان چنین وضعی دارد. مرجان كه یك موجود دریایی است- و من خصوصیاتش را درست نمی دانم- چیزی است كه از افق جماد یك درجه بالاتر است و به افق نبات نزدیك است ولی نه می شود آن را جماد نامید و نه نبات. باید گفت یك موجود متوسط میان جماد و نبات است. بعد می گوید: و مثل «وقواق» یا «واقواق» كه متوسط میان نبات و حیوان است [2]. به هر حال اینچنین نیست كه گیاهی ناگهان به حیوان تبدیل شود؛ گیاه تا مرحله ی متوسط را طی نكند تبدیل به حیوان نمی شود. بعد می گوید: و مثل میمون كه یك حد متوسط میان حیوان و انسان است.


[1] . [استاد فراموش كرده اند كه نام نفر دوم را ذكر كنند. ]
[2] . من نمی دانم وقواق یك درخت افسانه ای است یا حقیقی، قدما آن را درخت حقیقی می دانستند.

حتی شخصی مثل ابوریحان بیرونی در زمانی كه در هند بوده، شرح این درخت را نوشته است و گویا گیاه شناسان فرنگی هم این را قبول دارند. می گویند میوه اش به شكل سر انسان یا حیوان است ولی حیوان نیست و گیاه هم نیست. حتی مدعی هستند كه می خندد و وقتی كه مثلاً انسانی را می بیند صدایی شبیه «واقواق» می كند و به همین جهت این درخت «واقواق» نامیده می شود. در عین حال مثل گیاه است و اگر آن را از ریشه قطع كنند خشك می شود.
کليه حقوق برای پايگاه شهید مطهری محفوظ است